Współrzędne:
50°15"00" N 019°00"00" E
| Katowice | |||||
|
|||||
| Województwo | śląskie | ||||
| Założono | XVI wiek | ||||
| Prawa miejskie | 1865 | ||||
| Prezydent miasta |
Piotr Uszok
( e-mail ) |
||||
| Powierzchnia | 164,6 km | ||||
| Położenie | 50° 15"
N
19° 00" E |
||||
| Wysokość | 352 m n.p.m. | ||||
|
Liczba mieszkańców
(
2006
)
- liczba ludności - gęstość - aglomeracja |
317 220 1927,22 os./km 3 487 000 ( GZW ) |
||||
|
Strefa numeracyjna
(do 2005 ) |
+ (48) 032 | ||||
| Kod pocztowy | 40-001 do 40-999 | ||||
| Tablice rejestracyjne | SK | ||||
| Miasta partnerskie |
Ostrawa
Kolonia
Mobile
Saint-Étienne
Odense
Miszkolc
Groningen
Hrabstwo Południowy Dublin
|
||||
Położenie na mapie Polski
|
|||||
|
Urząd miejski
3
ul. Młyńska 4
40-098 Katowice tel. (032) 259-39-09; faks (032) 253-79-84 ( e-mail ) |
|||||
Galeria zdjęć w
Wikimedia Commons
|
|||||
Wiadomości w
Wikinews
|
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Katowice ( czes. : Katovice , niem. : Kattowitz ) miasto położone centralnie w południowej Polsce , stolica województwa śląskiego , dawniej stolica autonomicznego województwa śląskiego , główny ośrodek Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego .
W latach 1975-1998 stolica województwa katowickiego . Katowice są stałym członkiem Unii Metropolii Polskich .
Spis treści |
Katowice leżą na Wyżynie Katowickiej będącej częścią Wyżyny Śląskiej , we wschodniej części Górnego Śląska . Przez miasto przepływają rzeki: Rawa i Kłodnica oraz kilka mniejszych rzek. Teren miasta odznacza się urozmaiconą rzeźbą, a różnice wysokości względnych wynoszą około 100 m, najwyższe wzniesienie jest położone 352 m n.p.m. , a najniższy punkt leży na wysokości 266 m n.p.m. Pod względem geologicznym Katowice położone są w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym obejmującym cały Górnośląski Okręg Przemysłowy oraz Rybnicki Okręg Węglowy . Katowice graniczą z miastami: Chorzowem , Siemianowicami Śląskimi , Sosnowcem , Mysłowicami , Lędzinami , Tychami , Mikołowem i Rudą Śląską .
Średnia roczna temperatura wynosi tutaj około 8 C , średnia temperatura w lipcu wynosi około +18,0°C, a w styczniu -3,3°C. Średnia suma opadów w skali roku nie przekracza 750 mm. Charakterystyczne są tu wiatry słabe, o prędkości nie przekraczającej 2m/s wiejące z kierunku zachodniego. O klimacie miasta decydują wpływy oceaniczne , które mają przewagą nad wpływami kontynentalnymi oraz sporadycznie docierającymi tu od południowego zachodu przez Bramę Morawską masami powietrza zwrotnikowego .
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Dzielnice Katowic . |
Miasto Katowice składa się z 22 dzielnic zgrupowanych w 5 zespołach dzielnic :
|
I. Zespół dzielnic śródmiejskich
II. Zespół dzielnic północnych
III. Zespół dzielnic zachodnich
|
IV. Zespół dzielnic wschodnich
V. Zespół dzielnic południowych
|
Katowice leżą w centrum największej aglomeracji w Polsce. Region ten rozkwitł w XIX wieku dzięki gwałtownemu rozwojowi górnictwa i hutnictwa. W tym też wieku podczas planowania strategicznego utworzono region nazywany Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym . Składa się on z dwudziestu kilku miast oraz kilkudziesięciu mniejszych miejscowości na terenie Górnego Śląska i Zagłębia . Od lat 90. XX wieku zaczęto planować metropolizację regionu katowickiego.
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Rozwój demograficzny Katowic . |
Rozwój demograficzny Katowic związany jest z wcielaniem pogranicznych osad i tym samym z rozwojem terytorialnym miasta. Od uzyskania w 1865 r. praw miejskich, Katowice powiększało kilkakrotnie swoją powierzchnię i zmieniało strukturę administracyjną dzielnic. 15 lipca 1924 , liczba ludności miasta przekroczyła 100 tys. W tym dniu wcielono do Katowic: Bogucice, Brynów, Dąb, Ligotę, Załęską Hałdę, Załęże i Zawodzie, co spowodowało praktycznie podwojenie liczby mieszkańców z niespełna 57 tys. do prawie 113 tys.. Kolejne przyłączenia okolicznych osad miały miejsce w latach 1951 , 1960 i 1975 . W okresie od 1825 do 1924 r. liczba ludności podwajała się, głównie przez migrację i wcielanie okolicznych osad, co ok. 10 lat i w ciągu tychże 100 lat zwiększyła się ponad 165-krotnie. Jednakże, z początkiem lat 90. XX w. nastąpiła zmiana tendencji rozwoju demograficznego miasta i nastąpił spadek liczby ludności Katowic z 366 600 (stan 1991 ) do 315 123 (stan 2005 ).
64% katowiczan jest w wieku produkcyjnym, w wieku przedprodukcyjnym 19%, a w wieku poprodukcyjnym 17%. Bezrobotnych w Katowicach jest 15 258 osób, a stopa bezrobocia wynosi 7,7%.
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Katowic . |
Najważniejsze daty:
Na terenie miasta jest zarejestrowanych około 48 tys. podmiotów gospodarczych. Stanowi to około 10% podmiotów gospodarczych zlokalizowanych w województwie śląskim . Tempo wzrostu liczby zarejestrowanych przedsiębiorców sięga 8-10% w skali roku. Około 1/5 z ponad 4 tys. spółek z udziałem kapitału zagranicznego, zarejestrowanych na terenie województwa posiada swoją siedzibę w Katowicach. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto kształtuje się na poziomie 2,7 tys. zł. Katowice są siedzibą Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej .
Katowice przez wiele lat były uważane za centrum górnictwa i hutnictwa . W ostatnich latach dużo kopalń i hut zostało zlikwidowanych. Obecnie działające kopalnie połączyły się tworząc Katowicki Holding Węglowy S.A. . W skład tego holdingu wchodzi 7 kopalń. Górnictwo, hutnictwo oraz sektor energetyczny generują łącznie ponad 25% wpływów miasta z podatku od nieruchomości. Budynki po zamkniętych zakładach pracy przekształca się na sklepy, galerie handlowo-rozrywkowe, muzea i punkty widokowe. Przykładowo na terenie byłej KWK Gottwald powstało Silesia City Center , a na terenie byłej KWK Katowice powstaje nowe Muzeum Śląskie .
Katowice należą do grona największych w Polsce ośrodków miejsko-przemysłowych. Ze względu na wielkość rynku konsumpcyjnego, Katowice stanowią ważne w skali kraju centrum handlowo-targowe. Od końca lat 80. XX w. zmieniła się całkowicie struktura handlu w całej Polsce w tym także w Katowicach. Ówczesne domy handlowe dziś nazywane marketami zostały w większości sprywatyzowane. W mieście znajdują się trzy duże centra handlowe oraz kilka mniejszych. Większość supermarketów jest usytuowana w okolicach osiedli mieszkaniowych. Do największych centrów handlowo-rozrywkowych należą: CH 3 Stawy, CH Dąbrówka oraz Silesia City Center . Co roku w mieście odbywają się Międzynarodowe Targi Katowickie oraz szereg innych mniejszych imprez tego typu jak np.:
|
|
Na terenie Katowic istnieje ok. 200 linii autobusowych oraz 15 tramwajowych. Olbrzymią część linii autobusowych i wszystkie tramwajowe organizuje KZK GOP . Linie autobusowe KZK GOP w Katowicach w większości obsługuje PKM Katowice , zaś wszystkie tramwajowe Tramwaje Śląskie . Oprócz tego w Katowicach działają także linie organizatorów z miast ościennych ( Tychy , Jaworzno ), nie zrzeszonych z KZK GOP oraz przewoźników prywatnych.
Katowice stanowią jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce, zarówno jeśli chodzi o przewozy pasażerskie jak i towarowe. Z głównego dworca kolejowego odjeżdżają pociągi wszystkich kategorii, w tym EuroCity i InterCity , zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami , Słowacją , Węgrami , Austrią i Niemcami .
W mieście znajduje się ponadto 8 stacji i przystanków pasażerskich PKP : Katowice Brynów , Katowice Ligota , Katowice Szopienice , Katowice Podlesie , Katowice Piotrowice , Katowice Załęże oraz Katowice Zawodzie .
Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego , ze względu na położenie miasta dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe.
Katowice znajdują się na skrzyżowaniu szeregu drogowych szlaków komunikacyjnych. Przez miasto przebiegają m.in.:
Katowice mają również wiele bezpośrednich połączeń PKS z wszystkimi regionami kraju. Część z nich obsługuje PKS Katowice. Są to linie do Lublina, Iwonicza, Ostrowca Świętokrzyskiego, Zakopanego, Rabki, Krynicy i Ustrzyk Dolnych.
W odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice . Posiada on roczną przepustowość 1,6 mln pasażerów. W całym 2005 roku obsłużono 1,1 mln pasażerów. Ma jeden terminal pasażerski (obecnie w rozbudowie po rozbudowie zakończonej ok. roku 2007 przepustowość roczna terminala wyniesie ok. 3,6 mln pasażerów) oraz terminal cargo . Obsługuje stałe połączenia rejsowe z ponad dwudziestoma lotniskami. Linie operujące z portu to: Lufthansa , Euro LOT , LOT , Wizz Air , Air France oraz Centralwings .
W centrum Katowic znajduje się również lotnisko Katowice-Muchowiec .
Katowice są jednym z większych ośrodków naukowych w Polsce. Znajduje się tu ponad 20 uczelni wyższych, na których studiuje prawie 100 tys. osób. Według danych statystycznych ponad 67% katowiczan w wieku 20-24 lat posiada wykształcenie średnie i policealne, a ponad 30% w wieku 25-29 lat legitymuje się wykształceniem wyższym. Ogólnie wykształcenie wyższe posiada 16% katowiczan.
Wyższe uczelnie w Katowicach:
W Katowicach znajduje się również:
Katowice stanowią główny ośrodek kulturalny na terenie Górnego Śląska, chociaż bez zaznaczonej wyraźnej dominacji, w przeciwieństwie do stolic innych regionów. Obecność w regionie dużej liczby znaczących miast ma wpływ decentralizacyjny w regionie. Katowice mieszczą się w czołówce głównych ośrodków kulturalnych Polski. Poważniejszy rozwój kulturalny miasta przypadł dopiero na okres po 1922 roku, za sprawą ustanowienia miasta stolicą autonomicznego województwa. Dzięki ustawom Sejmu Śląskiego powstawały obiekty oświatowe i kulturalne m.in. Muzeum Śląskie . Za sprawą małych zniszczeń miasta w okresie II wojny światowej większość ośrodków kulturowych utworzono w miejsce dotychczasowych niemieckich. Do 1939 roku w mieście powstało kilka kin i teatrów, zarejestrowano 17 tytułów czasopism.
Katowice sa siedzibą Narodowej Orkiestry Symfonicznej i najlepszej w kraju Akademii Muzycznej. Światowej sławy kompozytorzy jak Wojciech Kilar i Henryk Mikołaj Górecki od lat mieszkają i pracują w Katowicach . Cykliczny Rawa Blues Festival i dziesiątki innych koncertów przyciągają corocznie setki tysięcy fanów muzyki z całego świata do katowickiego Spodka ; najnowocześniejszej i największej sali widowiskowej w Polsce.
W mieście znajduje się 12 obszarów zielonych mających status parków, z których największym jest Katowicki Park Leśny . Osiem z nich wpisanych jest do ewidencji zabytkowych parków i ogrodów w Polsce. Poza parkami na terenie miasta występuje pewna ilość zieleńców i skwerów. Łącznie katowickie tereny zieleni urządzonej zajmują 13% powierzchni miasta z czego tylko 2% to parki. Zinwentaryzowano na nich łącznie 273 taksony drzew i krzewów. W Katowicach znajduje się 35 okazów drzew uznanych za pomniki przyrody . Lasy w Katowicach obejmują 1,7% wszystkich lasów w województwie czyniąc Katowice najbardziej zalesionym miastem województwa śląskiego. Lasy te są częścią leśnego pasa ochronnego GOP . Do największych parków Katowic należą: Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku , Park im. Tadeusza Kościuszki , Park Zadole , Katowicki Park Leśny , Dolina Trzech Stawów . Znajduje się tu również Rezerwat przyrody Las Murckowski . W wielu częściach miasta są skwery służące do krótkoterminowego odpoczynku. Do najważniejszych należą: Plac Wolności, Plac Andrzeja, Plac Miarki, Plac Rady Europy, Plac Alfreda, Plac A. Budnioka, Plac J. Londzina, Plac A. Hlonda.
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Sport w Katowicach . |
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Architektura Katowic . |
Katowice należą obok Łodzi do grupy wielkich miast Polski, których centra nie wywodzą się ze średniowiecznego miasta lokacyjnego . Style takie jak gotyk , renesans czy barok nie są zatem w ogóle reprezentowane. Układ urbanistyczny miasta powstał na skutek rozbudowy i połączenia poszczególnych wsi i osiedli robotniczych w czasie gwałtownego rozwoju w XIX i XX wieku . Centrum miasta zostało ukształtowane w drugiej połowie XIX wieku, inicjatorem osiowego planu zagospodarowania przestrzennego był Friedrich Wilhelm Grundman . Wykonał zaś go Heinrich Moritz August Nottebohm . Zabytkowe budynki zazwyczaj są powstałymi w tym czasie obiektami przemysłowymi lub historyzującymi obiektami reprezentacyjnymi wznisionymi w neostylach, bądź później w Jugendstil
Miasto posiada również "najnowocześniejszą starówkę" w Polsce; modernistyczny kwartał południowej części śródmieścia Katowic to jeden z najciekawszych w Europie przykładów międzywojennego funkcjonalizmu i stylu międzynarodowego. Setki katowickich budynków inspirowanych architekturą Bauhausu , De Stijl czy realizacjami Le Corbusiera czekają na wpisanie na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
|
|
W granicach Katowic znajduje się prawie 6 600 ha lasów. Lasy te są pod ochroną.
Najstarsza budowla w Katowicach to drewniany kościółek św. Michała Archanioła z XVI wieku w Brynowie , oprócz niego w mieście znajduje się kilkadziesiąt budowli mieszkalnych z XIX i początku XX wieku , w tym unikatowe osiedla Nikiszowiec i Giszowiec . Znajdują się tu także dwa pałace: Pałac Goldsteinów i Pałac w Załężu oraz kilka zabytkowych kościołów w tym kościół Mariacki , kościół garnizonowy, katedra Chrystusa Króla (największa katedra w kraju), bazylika z klasztorem franciszkanów z oryginalną kalwarią w stylu modernistycznym oraz ewangelicki kościół Zmartwychwstania Pańskiego najstarsza murowana budowla sakralna w mieście.
Katowice niejednokrotnie nazywane są stolicą polskiej moderny. Drapacz Chmur wybudowany w latach 1929-1930 przy ul. Żwirki i Wigury 15 to jedna z wielu pereł modernistycznej architektury wypełniającej południowy kwartał miasta.
Oprócz zabytków w Katowicach znaleźć można wiele niezabytkowych atrakcji turystycznych np. Pomnik Powstańców Śląskich (największy pomnik w kraju), Wieża spadochronowa (jedyna istniejąca wieża spadochronowa w Polsce), Spodek (jedna z największych hal widowiskowych na świecie).
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Wieżowce Katowic . |
Na terenie Katowic jest zbudowanych łącznie kilkaset wysokich budynków, mogących być uznawane za wieżowce. Najstarszym katowickim wieżowcem jest Dom profesorów Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych z 1931 roku, drugim Drapacz Chmur z 1934. Obecnie najwyższym wieżowcem w Katowicach jest Altus , będącym najwyższym budynkiem w kraju wybudowanym poza Warszawą . Katowice, mają także, największą ilość wieżowców w Polsce na kilometr kwadratowy.
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Prezydenci miasta Katowice . |
Obecnym prezydentem miasta Katowice jest Piotr Uszok . Od uzyskania przez Katowice praw miejskich w 1865 roku miasto miało 23 prezydentów. Najważniejsze stanowisko we władzach wykonawczych Katowic było na przestrzeni lat różnie nazywane: w latach 1866-1920 i 1939-1945 nazywano ich Oberbürgermeister, w okresie międzywojennym (1922-1939) i pierwszych latach po wojnie (1945-1950) zwani byli prezydentami miasta, a od 24 marca 1950 do 1 stycznia 1974 zwano ich przewodniczącymi rady miejskiej. Od 1 stycznia 1974 r. powrócono do określenia prezydent miasta, które jest w użyciu do dziś. Pierwszym prezydentem Katowic był Louis Diebel , który objął urząd 14 maja 1866 , zostając burmistrzem miasta, które liczyło wówczas 4 815 mieszkańców i obejmowało swym zasięgiem obszar zbliżony do dzisiejszego śródmieścia Katowic. Ostatnim sołtysem wsi Katowice był Kazimierz Skiba , którego chata, obecnie przeniesiona do skansenu, stała na obrzeżach wsi Katowice, niedaleko granicy wsi Bogucice, w części zwanej później Drajok .
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Rada miejska miasta Katowice . |
3 marca i 4 kwietnia 1866 miały miejsce pierwsze wybory do ciała, które ustanowiło władze Katowic. Z 342 kandydatów wybrano pierwszych 18 przedstawicieli ( Stadtverordneten ) mieszkańców miasta. Przedstawiciele ci, pod kierownictwem przewodniczącego komitetu wyborczego, dr Richarda Holtze , wybrali 14 maja 1866 pierwszy magistrat ( Magistratskollegium ), w skład którego weszli:
Liczbę radnych podniesiono w 1875 r. do 6 i zaczęto tytułować Stadtraete .
Na pierwszym posiedzeniu rady, któremu przewodniczył radny o nazwisku Trol, omawiano m.in. sprawy organizacji policji miejskiej. Radny Trol przekazał na jej rzecz, ze swego prywatnego mienia: stare biurko, materiały biurowe, 2 rogi dla straży nocnej, stary regał i szafę.
Obecnie przewodniczącym rady miejskiej jest Jerzy Forajter , a w jej skład wchodzi 31, wybieranych w wyborach bezpośrednich radnych . W roku 2002 , po nowelizacji Ustawy o samorządzie lokalnym rada miasta utraciła prawo wyboru prezydenta. Zgodnie z tą ustawą 27 października 2002 odbyły się wybory powszechne na prezydenta Katowic, w których liczbą 54% głosów został wybrany Piotr Uszok .
Katowice są siedzibą Metropolii górnośląskiej (Metropolii katowickiej). Oprócz 36 kościołów i 18 zgromadzeń zakonnych Kościoła Rzymskokatolickiego na terenie miasta obecne są kościoły innych wyznań:
Do czasów II wojny światowej w mieście istniała zbudowana w stylu eklektycznym, mauretańsko-neoromańskim synagoga żydowska (przy ul. Mickiewicza).
Grafiki i media
na Commons
Wiadomości
na Wikinews
Będzin Bytom Chorzów Czeladź Dąbrowa Górnicza Gliwice Jaworzno Katowice Knurów Mysłowice Piekary Śląskie Ruda Śląska Siemianowice Śląskie Sosnowiec Świętochłowice Tychy Zabrze
Miasta na prawach powiatu:
Bielsko-Biała
Bytom
Chorzów
Częstochowa
Dąbrowa Górnicza
Gliwice
Jastrzębie-Zdrój
Jaworzno
Katowice
Mysłowice
Piekary Śląskie
Ruda Śląska
Rybnik
Siemianowice Śląskie
Sosnowiec
Świętochłowice
Tychy
Zabrze
Żory
Powiaty:
będziński
bielski
bieruńsko-lędziński
cieszyński
częstochowski
gliwicki
kłobucki
lubliniecki
mikołowski
myszkowski
pszczyński
raciborski
rybnicki
tarnogórski
wodzisławski
zawierciański
żywiecki
Białystok Bydgoszcz Gdańsk Gorzów Wielkopolski Katowice Kielce Kraków Lublin Łódź Olsztyn Opole Poznań Rzeszów Szczecin Toruń Warszawa Wrocław Zielona Góra
Kategorie : Artykuły na medal Katowice
